Algemene informatie, geen juridisch advies. Dit artikel legt op hoofdlijnen uit wat artikel 4 van de EU AI Act inhoudt. Voor jouw specifieke situatie gelden de officiële teksten en de uitleg van de Europese Commissie; schakel bij twijfel een jurist in. Aan dit artikel kun je geen rechten ontlenen.
In het kort
- Artikel 4 vraagt zowel aanbieders (providers) als gebruiksverantwoordelijken (deployers) om te zorgen voor een voldoende niveau van AI-geletterdheid bij hun mensen. Van toepassing sinds 2 februari 2025.
- AI-geletterdheid is contextafhankelijk: rol, risico en gebruik bepalen wat "voldoende" is.
- Eén workshop of een paar pagina's tekst is niet automatisch voldoende, en niets garandeert naleving.
De EU AI Act (Verordening (EU) 2024/1689) regelt AI in de Europese Unie in fases. Een van de eerste onderdelen die van toepassing werd, is artikel 4 over AI-geletterdheid. Het is een relatief korte bepaling met praktische gevolgen — en er bestaan misverstanden over. Hieronder de hoofdlijnen, met verwijzing naar de officiële bronnen.
Wat artikel 4 vraagt
Artikel 4 verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen om, naar beste vermogen, te zorgen voor een voldoende niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel en bij anderen die namens hen met AI-systemen omgaan. "Voldoende" is niet één vast niveau: de verordening noemt factoren als de technische kennis, ervaring, opleiding en training van de betrokkenen, de context waarin de systemen worden gebruikt, en de personen of groepen op wie de systemen worden toegepast. De verplichting geldt sinds 2 februari 2025; het toezicht door nationale autoriteiten start volgens de Europese Commissie vanaf 2 augustus 2026.
Provider of deployer — welke rol heb jij?
De verplichting maakt onderscheid tussen rollen. Een aanbieder (provider) ontwikkelt een AI-systeem of laat het ontwikkelen en brengt het onder eigen naam op de markt. Een gebruiksverantwoordelijke (deployer) zet een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid in binnen de eigen organisatie. De meeste MKB-bedrijven zijn deployer: ze gebruiken bestaande AI-diensten. Wie zelf een tool bouwt of onder eigen merk aanbiedt, kan (ook) provider zijn. De rol bepaalt mede wat er van je wordt verwacht, dus is het zinvol om die eerst vast te stellen.
Waarom één training niet automatisch genoeg is
De Europese Commissie is er duidelijk over dat er geen standaardoplossing bestaat: "there is no one size fits all" als het om AI-geletterdheid gaat. Wat past, hangt af van je rol, het risico van de systemen die je gebruikt en wat je mensen daadwerkelijk met die systemen doen. Het is bovendien een doorlopende inspanning: de techniek en het gebruik veranderen, dus een eenmalige sessie of een enkele pagina op je website dekt de verplichting niet vanzelf af. De Commissie stelt ook expliciet dat het kopiëren van voorbeelden uit haar verzameling van praktijken niet automatisch een vermoeden van naleving oplevert; organisaties wordt aangeraden zelf vast te leggen welke aanpak ze kiezen en waarom.
Wat dit praktisch betekent
Een verstandige, maar nadrukkelijk niet-garanderende, aanpak ziet er zo uit:
- Breng in kaart waar in je organisatie AI wordt gebruikt en in welke rol (provider of deployer).
- Bepaal per rol en per toepassing wat mensen echt moeten weten om er verantwoord mee te werken.
- Maak de kennisopbouw passend en herhaalbaar in plaats van eenmalig, en houd rekening met het risico van de toepassing.
- Leg vast wat je doet en waarom, zodat je je keuzes kunt onderbouwen.
Dit hoort thuis in bredere AI-governance: weten waar AI zit, wie waarvoor verantwoordelijk is en hoe je het beheerst. Dat is precies het terrein van AI Regie, en een AI Kansenrapport brengt als onderdeel van de doorlichting in kaart waar AI in je organisatie wordt gebruikt en welke risico's daarbij horen. Wat hier staat blijft algemene informatie: het vervangt geen juridische toetsing van je eigen situatie.
Bronnen
Geraadpleegd op 10 juli 2026.
- Verordening (EU) 2024/1689 (EU AI Act), officiële tekst. eur-lex.europa.eu
- Europese Commissie — "AI literacy – questions & answers". digital-strategy.ec.europa.eu
- Europese Commissie — "Regulatory framework for AI". digital-strategy.ec.europa.eu